Deze foto’s maakte ik in opdracht van uitgeverij Davidsfonds voor Kapellen in Vlaanderen, een uitgebreid naslagwerk over de geschiedenis, architectuur en gebruiken rond kapellen en ander klein religieus erfgoed in Vlaanderen. Voor het boek reisde ik door heel Vlaanderen en fotografeerde ik een wereld die overal aanwezig was, maar die ik zelf nauwelijks kende.

Ik groeide niet op in een gelovige familie. Kapellen, processies, bedevaarten en andere vormen van volksdevotie maakten geen deel uit van mijn eigen achtergrond. Tijdens deze opdracht stapte ik daardoor als buitenstaander een wereld binnen waarin plaatsen, voorwerpen en rituelen betekenissen hadden die voor veel mensen generaties lang vanzelfsprekend waren geweest. Die ontdekking werd een belangrijk onderdeel van het fotografische werk.

Kapellen staan langs wegen en veldpaden, op kruispunten en dorpspleinen, verscholen tussen bomen of opgenomen in de gevel van een huis. Sommige zijn nauwelijks groter dan een nis met een beeld, andere zijn volwaardige gebouwen met een uitgesproken architectuur. Daarnaast fotografeerde ik kruisen, grotten, heiligenbeelden en andere elementen die deel uitmaken van dezelfde religieuze traditie.

Maar de kapellen waren slechts een deel van het verhaal. Rond veel van deze plekken bestond een hele cultuur van gebruiken en rituelen. Er waren processies en optochten, bedevaarten en lokale feesten. Mensen brachten bloemen, staken kaarsen aan of kwamen er bidden. Sommige gebruiken waren verbonden met een bepaalde heilige, een genezing, een belofte of een gebeurtenis die binnen een gemeenschap soms al eeuwen werd doorverteld.

Juist die levende religieuze beleving fascineerde me. Een kapel kon er op een gewone dag verlaten en bijna onopvallend bij staan, om tijdens een processie plots opnieuw het middelpunt van een gemeenschap te worden. Architectuur, landschap en ritueel vielen dan samen. Als fotograaf probeerde ik niet alleen vast te leggen hoe die plaatsen eruitzagen, maar ook te begrijpen welke betekenis mensen eraan gaven.

Die verscheidenheid vertelt veel over de geschiedenis van Vlaanderen. Sommige kapellen werden opgericht door lokale gemeenschappen of individuele families, andere door kloosterorden, adellijke families of kerkelijke instellingen. Veel ervan zijn bescheiden en gebouwd met lokale materialen en middelen, terwijl andere architecturaal bijzonder ambitieus zijn. Samen vormen ze een staalkaart van bouwstijlen, geloof en volkscultuur die verschillende eeuwen overspant.

Sinds het maken van deze foto’s is de plaats van religie in Vlaanderen verder veranderd. Sommige gebruiken bestaan nog, andere zijn verdwenen of worden door steeds kleinere groepen mensen voortgezet. De kapellen zelf blijven echter opvallend aanwezig. Ze worden gerestaureerd, onderhouden door buurtbewoners of eenvoudigweg opgenomen in een landschap waarin hun oorspronkelijke betekenis niet langer voor iedereen vanzelfsprekend is.

De foto’s documenteren daardoor niet alleen religieuze architectuur. Ze tonen een wereld van geloof en rituelen die voor mij bij het begin van de opdracht grotendeels onbekend was en die zich tijdens het fotograferen langzaam ontvouwde. Ze laten zien hoe geloof zich niet alleen in gebouwen en beelden, maar ook in handelingen, tradities en gemeenschappen in het Vlaamse landschap heeft ingeschreven.