In 2003 kwam ik voor het eerst in Timkatti, een klein dorp in de westelijke Hoge Atlas, op ongeveer zes kilometer van Immouzer des Ida-Outanane. Verspreid over 2003 en 2004 verbleef en fotografeerde ik er in totaal vijf weken. Het was de eerste Amazigh-gemeenschap waarin ik langere tijd verbleef en mijn eerste echte kennismaking met de cultuur van de Imazighen. De bewoners behoren tot de Ida ou Tanane en spreken Tachelhit, een van de Amazigh-talen van Marokko.

Timkatti ligt op ongeveer zeshonderd meter hoogte tegen de berghelling. Hoewel Immouzer hemelsbreed dichtbij ligt, kostte de tocht ernaartoe te voet destijds gemakkelijk twee uur. De relatieve afzondering was voelbaar, maar begon snel te veranderen. Wegen werden beter berijdbaar en vooral de komst van elektriciteit bracht de buitenwereld steeds nadrukkelijker het dorp binnen. Tegelijk trokken steeds meer inwoners tijdelijk of permanent weg om elders werk te zoeken.

Het landschap rond Timkatti werd intensief gebruikt. De vruchtbare valleibodem was grotendeels voorbehouden aan landbouw en via terrassen en een netwerk van targas, traditionele irrigatiekanalen, werd water naar de akkers geleid. Tussen de velden groeiden palmen, vijgen, amandelen, olijven, sinaasappels en granaatappels. Veel families hielden daarnaast enkele koeien, geiten of schapen. Landbouw, water en het dagelijkse leven waren er rechtstreeks met elkaar verbonden.

Omdat de vruchtbare grond in de vallei kostbaar was, lagen de dorpen hoger tegen de hellingen. Ook de woningen waren sterk aangepast aan die omgeving. Traditionele huizen werden uit natuursteen en aarde gebouwd en volgden in verschillende niveaus de berghelling. Beneden bevonden zich de dieren, daarboven de woonruimtes rond de assarag, het centrale hart van het huis, en hoger lagen opslagruimtes voor voedsel en werktuigen. Hout, steen en aarde uit de omgeving vormden vrijwel het volledige bouwmateriaal.

Toen ik er fotografeerde, keek ik aanvankelijk vooral naar alles wat voor mij nieuw was. De huizen, het werk op het land, de irrigatie, de productie van arganolie, de kleding en de organisatie van het dagelijkse leven trokken vanzelf mijn aandacht. Ook de duidelijke verdeling van werk en ruimte tussen mannen en vrouwen viel me op. Maar naarmate ik langer in Timkatti verbleef en mensen beter leerde kennen, begon achter die zichtbare verschillen een veel complexere werkelijkheid te verschijnen.

Het dorp was geen geïsoleerde traditionele wereld. Mannen werkten tijdelijk in Agadir, op vissersboten in Dakhla of verhuisden naar steden aan de Atlantische kust. Jongeren zochten werk buiten de landbouw en geld dat elders werd verdiend vond zijn weg terug naar het dorp. Nieuwe materialen als beton en staal verschenen naast de traditionele bouwtechnieken. Elektriciteit, betere wegen en migratie veranderden niet alleen het comfort, maar ook de manier waarop mensen woonden, werkten en hun toekomst voor zich zagen.

In 2006, toen ik voor het eerst over dit project schreef, keek ik vooral naar wat door die veranderingen dreigde te verdwijnen. Vandaag zou ik dat voorzichtiger formuleren. De aantrekkingskracht van een traditionele samenleving kan voor een buitenstaander gemakkelijk omslaan in nostalgie. Wat wij ervaren als verlies van authenticiteit kan voor de mensen die er wonen ook toegang betekenen tot onderwijs, inkomen, mobiliteit of een comfortabeler bestaan. Een gemeenschap is geen cultureel erfgoed dat onveranderd moet blijven omdat wij haar op een bepaald moment zo hebben leren kennen.

Die vijf weken in Timkatti waren daarom vormend voor mij, als fotograaf maar ook als mens. Ik kwam er binnen met weinig kennis van de cultuur van de Imazighen en ontdekte gaandeweg hoeveel tijd nodig is om zelfs maar een begin te maken met het begrijpen van een andere samenleving. Fotografie werd er voor mij minder een manier om van buitenaf naar iets bijzonders te kijken en meer een reden om ergens te blijven, mensen te leren kennen en mijn eerste indrukken voortdurend bij te stellen.

Wanneer ik deze foto’s vandaag opnieuw bekijk, zie ik daarom niet alleen een Amazigh-dorp aan het begin van deze eeuw. Ik zie ook het begin van een lange persoonlijke zoektocht. Het werk in Timkatti vormde de basis voor Amazigh, mijn eerste boek, dat in 2006 verscheen bij Mercatorfonds. Vanuit dit dorp groeide mijn belangstelling voor de cultuur, architectuur en leefwereld van de Imazighen verder en volgden andere dorpen en valleien, de kasbahs en ksour van Zuid-Marokko, de igoudar van de Anti-Atlas en later projecten waarin fotografie steeds nadrukkelijker verbonden raakte met geschiedenis, landschap en antropologie.

Timkatti was daarmee veel meer dan mijn eerste fotografische project in Marokko. Het dorp vormde het begin van een betrokkenheid die mijn werk gedurende vele jaren zou bepalen en die uiteindelijk een belangrijk deel van mijn fotografische oeuvre is gaan vormen.