In 2006 kreeg ik de opdracht om BR1 te fotograferen naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van de reactor. BR1, voluit Belgian Reactor 1, werd in 1956 in gebruik genomen op de site van het Studiecentrum voor Kernenergie in Mol en was de eerste kernreactor van België. Hij vormde het begin van een onderzoeksinfrastructuur die een belangrijke rol zou spelen in de ontwikkeling van nucleaire wetenschap en technologie in ons land.

BR1 is een luchtgekoelde reactor met grafiet als moderator. Hij werd in de eerste plaats gebouwd voor wetenschappelijk onderzoek, onder meer naar reactor- en neutronenfysica en voor de productie van radio-isotopen. Doorheen de jaren veranderden de toepassingen en werd de reactor ook gebruikt voor de bestraling van materialen, het testen en kalibreren van meetapparatuur en de opleiding van nucleaire specialisten.

Toen ik BR1 fotografeerde, interesseerde me niet alleen zijn wetenschappelijke betekenis. De installatie draagt ook heel zichtbaar de periode waarin ze werd gebouwd. Bedieningspanelen vol analoge meters en schakelaars, technische ruimtes, leidingen en zware constructies vormen een industriële omgeving die sterk verschilt van de digitale technologie waarmee we vandaag vertrouwd zijn. De reactor is daardoor tegelijk een functionerende onderzoeksinstallatie en een tastbaar overblijfsel uit de beginjaren van het nucleaire tijdperk.

Dat maakte de opdracht bijzonder. Veel industriële installaties worden voortdurend aangepast, vervangen of uiteindelijk afgebroken. Bij BR1 bleef een belangrijk deel van die oorspronkelijke technische wereld aanwezig. Apparatuur die op het eerste gezicht uit een technologisch museum lijkt te komen, maakte nog altijd deel uit van een installatie waarin onderzoek werd verricht en kennis werd doorgegeven.

De foto’s proberen die dubbele betekenis vast te leggen. Ze tonen een wetenschappelijke machine, maar ook een plaats waarin een halve eeuw technologische geschiedenis zichtbaar is gebleven. Wat in 1956 als experimentele infrastructuur werd gebouwd, was vijftig jaar later nog steeds een omgeving voor onderzoek en opleiding.

BR1 werd voor mij daardoor meer dan een onderwerp uit de geschiedenis van de Belgische kernenergie. De reactor laat zien hoe wetenschappelijke kennis zich opbouwt: nieuwe inzichten vervangen het verleden niet altijd volledig, maar bouwen erop verder. Achter de meters, schakelaars, leidingen en betonnen structuren bevindt zich een geschiedenis van mensen die er gedurende decennia onderzoek deden, leerden en hun kennis doorgaven.